نگهداری و بازرسی دوره‌ ای شیلنگ آتش‌ نشانی + چک‌ لیست عملیاتی برای ایمنی بیشتر

در قلب هر سیستم اطفای حریث، از یک کپسول کوچک تا یک قرقره بزرگ صنعتی، یک رگ حیاتی وجود دارد: شیلنگ آتش‌ نشانی. این قطعه برخلاف ظاهر ساده خود، یک محصول های-تک و مهندسی‌شده است که تفاوت میان مهار یک آتش ساده و تبدیل شدن به یک فاجعه را مشخص می‌کند. اما یک شیلنگ صرفاً به دلیل حضور فیزیکی در جایگاه خود، ضامن ایمنی نیست. کارایی آن در گرو یک برنامه منظم و دقیق نگهداری و بازرسی است. این مقاله، به عنوان یک راهنمای جامع و عملی، شما را با تمامی جنبه‌های ضروری مراقبت از این خط دفاعی اولیه آشنا می‌سازد.

چرا نگهداری شیلنگ آتش‌ نشانی یک امر حیاتی و غیرقابل چشم‌ پوشی است؟

یک شیلنگ آتش‌نشانی در حالت ایده‌آل، برای مدت‌ها بدون استفاده باقی می‌ماند. اما این بیکاری، به معنای عدم نیاز به توجه نیست. عوامل متعددی می‌توانند به صورت خزنده بر عملکرد آن تأثیر بگذارند:

• تخریب شیمیایی: قرارگیری در معرض ازن، روغن، مواد شیمیایی، حلال‌ها و حتی نور مستقیم خورشید می‌تواند باعث خشکی، ترک‌خوردگی و کاهش انعطاف‌پذیری لاستیک شود.

• آسیب‌های فیزیکی: ضربات، ساییدگی، تا شدن‌های تیز و فشارهای مکانیکی می‌توانند به بافت تقویت‌کننده آسیب بزنند.

• انباشت رطوبت و رشد قارچ: برای شیلنگ‌های دارای پوشش لاستیکی، رطوبت محبوس شده در تاها می‌تواند منجر به پوسیدگی داخلی و رشد کپک شود که هم استحکام را کاهش می‌دهد و هم می‌تواند مسیر آب را مسدود کند.

• کشش و فشار مداوم: شیلنگ‌های قرقره‌شده که تحت کشش ثابت هستند، ممکنتن دچار خستگی مواد شده و در لحظه بحرانی دچار شکست شوند.

یک برنامه بازرسی منظم، این عوامل را قبل از تبدیل شدن به یک نقطه ضعف مرگبار، شناسایی و برطرف می‌ کند.

انواع بازرسی شیلنگ آتش نشانی

بازرسی شیلنگ‌ های اطفای حریث به سه سطح اصلی تقسیم می‌شود:

۱. بازرسی دیداری (روزانه/هفتگی):
این بازرسی سریع توسط پرسنل حاضر در سایت انجام می‌شود و هدف آن شناسایی مشکلات واضح است.

• اقدامات: اطمینان از قابل دسترس بودن شیلنگ، عدم وجود مانع در جلوی قرقره یا کابینت، بررسی اجمالی برای مشاهده پارگی‌های بزرگ یا بریدگی‌های آشکار.

۲. بازرسی ماهانه (بازرسی دقیق):
این بازرسی، هسته اصلی برنامه پیشگیرانه شما را تشکیل می‌دهد و باید توسط فردی آموزش‌دیده انجام شود.

۳. آزمون فشار هیدرواستاتیک (سالانه/طبق استاندارد):
این یک آزمون تخصصی است که باید توسط پرسنل مجرب و با دستگاه‌های مخصوص انجام پذیرد. در این آزمون، شیلنگ تا فشار معینی ( ۱.۵ برابر فشار کاری طراحی شده) مورد آزمایش قرار می‌گیرد تا استحکام ساختاری آن سنجیده شود. این آزمون برای شیلنگ‌های خراب شده یا آنهایی که در یک حریث واقعی استفاده شده‌اند، اجباری است.

چک‌ لیست عملیاتی بازرسی ماهانه شیلنگ آتش‌ نشانی

این چک‌لیست را به دقت اجرا کنید و نتایج را ثبت نمایید.

مرحله اول: بازرسی بیرونی

• سطح خارجی: تمامی طول شیلنگ را برای ترک‌ های ریز، بریدگی‌ها، ساییدگی‌های عمیق، سوختگی‌ها یا نشانه‌های قرارگیری در معرض مواد شیمیایی بررسی کنید.

• اتصالات (Couplings): اتصالات ابتدا و انتهای شیلنگ را از نظر وجود فرورفتگی، ترک، خوردگی شدید و علائم بازی کردن بررسی کنید. مطمئن شوید که پین‌های اطمینان (اگر موجود است) سالم هستند.

• واشرها (Gaskets): واشرهای داخل اتصالات را از نظر سفت بودن، انعطاف‌پذیری و عدم وجود ترک بررسی کنید.

مرحله دوم: بازرسی داخلی

• تست جریان آب: برای شیلنگ‌های قرقره‌شده (نه آنهایی که در کابینت هستند)، شیلنگ را کاملاً باز کنید و به مدت ۳۰ ثانیه تا یک دقیقه آب را با فشار استاندارد از آن عبور دهید.

  • هدف: خارج کردن خاک، آوار و بررسی عدم وجود نشتی در اتصالات.

  • خروجی آب: آب خروجی باید کاملا زلال باشد. وجود ذرات لاستیک، زنگ‌زدگی یا کدر بودن آب می‌تواند نشانه تخریب داخلی باشد.

• بررسی پس از تست: پس از قطع آب، شیلنگ آتش نشانی را بازرسی کنید تا از عدم وجود نشتی در طول بدنه و اتصالات مطمئن شوید.

مرحله سوم: بازبینی نحوه نگهداری

• قرقره (Reel): مطمئن شوید شیلنگ به صورت صحیح و بدون تاهای تیز روی قرقره پیچیده شده است.

• کابینت (Cabinet): شیلنگ باید به صورت صحیح (معمولاً به شکل Accordion یا Horseshoe fold) تا شده و در جای خود قرار گیرد تا از ایجاد تاهای تیز اجتناب شود.

• محیط: اطمینان حاصل کنید که شیلنگ در معرض نور مستقیم خورشید، منابع گرمایشی، مواد شیمیایی یا روغن قرار ندارد.

نحوه صحیح تا کردن شیلنگ آتش‌ نشانی

تا کردن نادرست، یکی از اصلی‌ترین دلایل آسیب داخلی است.

1. شیلنگ را به طور کامل باز کرده و از عدم وجود پیچ‌خوردگی اطمینان حاصل کنید.

2. شیلنگ را از وسط تا کنید تا دو نوک اتصال به هم برسند.

3. این حلقه دو لایه را از وسط دوباره تا کنید تا یک حلقه چهار لایه تشکیل شود.

4. این حلله را به صورتی در کابینت قرار دهید که بتوانید به راحتی آن را برداشته و بدون گره‌خوردگی باز کنید.

نکات طلایی برای افزایش عمر شیلنگ آتش نشانی

• پس از هر استفاده (حتی تمرینی): شیلنگ را کاملاً تخلیه کرده و به صورت خشک و تمیز نگهداری کنید. هرگز یک شیلنگ مرطوب را جمع‌آوری نکنید.

• تمیز کردن: برای تمیز کردن، تنها از آب و یک برس نرم استفاده کنید. از حلال‌ها، مواد شوینده قوی یا سیم‌ظرفشویی اجتناب نمایید.

• جابه‌جایی: هرگز شیلنگ را بر روی سطوح خشن یا تیز نکشید. برای حمل، آن را روی شانه حمل کنید یا از وسایل مخصوص استفاده نمایید.

• آموزش پرسنل: تمامی افرادی که ممکن است از شیلنگ استفاده کنند باید در مورد نحوه صحیح باز کردن، استفاده و جمع‌آوری آن آموزش ببینند.

جمع‌بندی نهایی:
یک شیلنگ آتش‌ نشانی، بیشتر از آن که یک ابزار باشد، یک ضامن ایمنی است. غفلت از آن، یک قمار با عواقبی غیرقابل جبران است. اجرای یک برنامه بازرسی منظم و دقیق، مبتنی بر چک‌لیست‌های عملیاتی، سرمایه‌ای کوچک برای خرید بزرگترین دارایی، یعنی امنیت جان و مال است. به خاطر داشته باشید، هنگام وقوع حریث، تنها چیزی که بین شما و آتش قرار می‌گیرد، تجهیزات و دانش شماست. مطمئن شوید که آن تجهیزات، آماده نبرد هستند.